خروجی‌های سطحیِ هوش مصنوعی، نتیجه‌ی پرامپت‌های تنبل‌اند. درست مثل نیروی انسانی، AI هم اگر فیدبک نگیرد، مثال نبیند و با لحن و استاندارد شما تنظیم نشود، محتوای جنریک تحویل می‌دهد. — محمد جانمحمدی، کپی‌رایتر و استراتژیست برند.

پس دفعۀ بعد که موقع خواب ایده‌های خفن اومد تو ذهنت، حتماً یادداشتش کن، چون معلوم نیست فردا که سرحالی دوباره همچین ایده‌ای بیاد سراغت! ✍🏻 محمد جانمحمدی

مطالعات نوروساینس (از جمله کارهای Beaty et al.) نشون می‌ده خلاقیت بالا دقیقاً وقتی اتفاق می‌افته که «کنترل اجرایی کمی ضعیف‌تر می‌شه (مثلاً عصر یا در خستگی‌های ملایم)» و «DMN آزادی عمل بیشتری پیدا می‌کنه». اما ارتباط بین این دو شبکه قطع نمی‌شه؛ فقط «سخت‌گیری» کمتر می‌شه.

۲) شبکۀ پیش‌فرض (Default Mode Network – DMN) این شبکه وقتی فعال می‌شه که ذهن آزادتره: خیال‌پردازی، یادآوری، ساخت استعاره و پرسه‌زدن ذهنی. خلاقیت عمیق معمولاً از این‌جا میاد.

۱) شبکۀ اجرایی مغز (Executive Control Network – ECN) این شبکه مسئول تمرکز، منطق، فیلتر کردن ایده‌های «نامربوط» و کنترل رفتاره. وقتی سرحال و کاملاً هشیاریم، این شبکه خیلی فعاله و مدام می‌گه: «نه، این به اون ربطی نداره.»

این موضوع در سطح مکانیزم به نوروساینس ربط داره؛ ماجرا از تعامل چند شبکه‌ی عصبی شروع میشه:

مطالعه‌ای که در Thinking & Reasoning منتشر شده نشون می‌ده افراد در ساعات عصر یا زمانی که انرژی ذهنی‌شون افت کرده، در حل مسائل خلاقانه عملکرد بهتری دارن. #HBR هم در تحلیل‌هایی درباره ریتم‌های شناختی اشاره می‌کنه که «زمان بهینه‌ی خلاقیت» الزاماً با زمان اوج بهره‌وری یکی نیست.

#رشتو پژوهش‌های دانشگاهی در حوزه‌ی cognitive control نشون می‌ده وقتی مغز کمی خسته‌ست، «کنترل بازدارنده» یا همون inhibitory control ضعیف‌تر می‌شه؛ و دقیقاً همین اتفاق، راه رو برای اتصال تجربه‌های پراکنده و مفاهیم انتزاعی باز می‌کنه.

در نهایت، تبلیغات فقط اون چیزیه که دیده میشه؛ اصل ماجرا همیشه تو چیزیه که دیده نمیشه؛ اگه مغزت رو به الگوها حساس کنی، دیگه هیچ‌چیزی ساده و بی‌هدف به‌نظر نمی‌رسه.

۴. کتاب «موج سوم» از الوین تافلر این کتاب به بررسی تغییرات تمدنی می‌پردازه: چطور جوامع صنعتی (موج دوم) به «عصر اطلاعات» (موج سوم) منتقل شدن و این تحول چه تأثیراتی روی قدرت، اقتصاد، رسانه و فرهنگ داره.

۳. کتاب «رازهای تبلیغات» از دیوید اگیلوی اگیلوی یکی از چهره‌های بزرگ تبلیغاته و توی این کتاب تجربیات واقعیش رو بازگو می‌کنه: چطور آگهی موثر طراحی می‌کرد، چطور مشتری‌ها رو جذب می‌کرد، چه اشکالاتی رو دیده و...

۲. کتاب «تاثیر: روانشناسی متقاعدسازی» از رابرت بی. سیالدینی سیالدینی ۶ اصل اساسی برای تأثیرگذاری روی مردم رو توضیح می‌ده: مثل «مقابله به مثل»، «اثبات اجتماعی»، «کمیابی» و… این اصول دقیقاً همون چیزهایی هستن که مارکترها به کار می‌برن.

۱. کتاب «بی‌منطقی‌های هر روز ما» از دن آریلی این کتاب دربارۀ اقتصاد رفتاریه و نشون می‌ده تصمیم‌های ما اغلب چقدر غیرمنطقی‌ان و چه نیروهایی (غرایز، احساسات، فشار اجتماعی) روی انتخاب‌هامون تأثیر می‌ذارن.

۴ کتابی می‌تونن کمک‌مون کنن تا «پشت‌پردۀ» تبلیغات، بازار و تأثیرگذاری رو بهتر بفهمیم: #رشتو

شما ببین وی‌پی‌انمون چقدر خفنه که حتی علامت تعجبم نخورده کنار لوکیشن‌مون!

در نهایت، فراموش نکنید که تفکر انتقادی مهارتی نیست که با یک کتاب درست بشه؛ اما این چهار کتاب کمک می‌کنن کم‌کم از ”واکنشی فکر کردن“ به ”آگاهانه فکر کردن“ برسیم.

۴. کتاب «مغالطه‌های پرکاربرد» از دکتر ریچارد پل و لیندا الدر مغالطات منطقی، خطاهای استدلالی، سوگیری‌ها و فریب‌های فکری که شناخت‌شون بخش مهمی از تفکر نقادانه‌ست.

۳. کتاب «آموزش تفکر انتقادی» از استیون بروکفیلد این کتاب آموزشیه و مخصوصاً مناسب معلم‌ها، اساتید و کساییه که می‌خوان مهارت تفکر انتقادی رو در بقیه پرورش بدن.

۲. کتاب «تفکر نقادانه (چشم‌­انداز مفهومی و راهنمایی‌های علمی)» از کریستوفر پی. دیوئر این کتاب دیدی عمیق‌تر و علمی‌تر به مهارت‌های تفکر انتقادی داره و مباحثی مثل حافظه، استنتاج، سوگیری‌ها (bias) و ارزیابی افکار رو پوشش می‌ده.

۱. کتاب «تفکر انتقادی: تدابیری برای آگاهانه زیستن و خوب آموختن» از دکتر ریچارد پل و لیندا الدر این کتاب یکی از مراجع اصلی در زمینه تفکر انتقادی هستش. پل و الدر مهارت‌هایی مثل پرسشگری، تحلیل، قضاوت و ارزیابی رو خیلی ساختاریافته آموزش می‌دن.